เขาหาคนที่ตัวเล็กพอจะมุดรูกว้าง 20 เซนติเมตร เพราะข้างล่างมีกระดูกคน 15 คนรออยู่

ปี 2013 มีประกาศรับสมัครงานถูกโพสต์ลงเฟซบุ๊ก ตามหานักวิทยาศาสตร์ที่เคยขุดฟอสซิลและเคยสำรวจถ้ำ โดยมีเงื่อนไขว่าต้องตัวเล็กพอจะมุดลงไปในช่องหินแคบๆ ได้ มีคนสมัครเข้ามาเกือบ 60 คน และคนที่ถูกเลือกมี 6 คน เป็นผู้หญิงทั้งหมด ไม่กี่สัปดาห์ก่อนหน้านั้น นักสำรวจถ้ำสมัครเล่นสองคนคลานเข้าไปในถ้ำแห่งหนึ่งของแอฟริกาใต้ แล้วเจอปล่องหินแนวดิ่งที่ยาวลงไป 12 เมตร แต่กว้างเฉลี่ยแค่ 20 เซนติเมตร หนึ่งในสองคนนั้นมุดลงไปจนสุด แล้วไปโผล่ในห้องที่ลึกจากผิวดิน 30 เมตร ซึ่งพื้นทั้งห้องเกลื่อนไปด้วยกระดูกที่หน้าตาเหมือนกระดูกคน ตอนแรกทุกคนคิดว่าเป็นศพของนักสำรวจถ้ำที่ไม่ได้ออกมา แต่พอขุดขึ้นมาจริงๆ กลับพบว่ามาจากคนอย่างน้อย 15 คน สมองของพวกเขาไม่ถึงครึ่งหนึ่งของสมองมนุษย์ปัจจุบัน และมันคือมนุษย์คนละสายพันธุ์ที่ถูกตั้งชื่อว่า Homo naledi ทุกคนเดากันตอนแรกว่ามันน่าจะเก่าเป็นล้านปี แต่พอวัดอายุจากฟันจริงกลับได้แค่ 200,000 กว่าปี ซึ่งเป็นช่วงเวลาเดียวกับที่บรรพบุรุษของเรายังมีชีวิตอยู่ คำถามที่ยังไม่มีคำตอบคือ คน 15 คนไปอยู่ในห้องที่เข้ายากที่สุดของถ้ำได้อย่างไร หัวหน้าทีมขุดเสนอว่ามีพวกเดียวกันพาร่างลงไปฝังไว้ แต่งานวิจัยชิ้นนั้นถูกวารสารชั้นนำปฏิเสธ และนักวิชาการอีกฝ่ายชี้ว่าร่องรอยแมลงกับหอยทากบนกระดูกบอกว่าร่างอาจเน่าอยู่ที่อื่นมาก่อน เถียงกันมาสิบกว่าปีก็ยังไม่มีข้อยุติ ⚠️ คลิปนี้เล่าจากข้อเท็จจริงที่มีแหล่งอ้างอิง ส่วนที่ยังไม่มีข้อสรุปได้ระบุไว้ชัดเจนว่ายังเป็นข้อถกเถียง เครดิตภาพ (Wikimedia Commons): • Becca Peixotto and Marina Elliott (14050842062).jpg — Simon Fraser University - University Communications / CC BY 2.0 • Fossil Hominid Sites of South Africa-113350.jpg — Francesco Bandarin / CC BY-SA 3.0 igo • Homo naledi skeletal specimens.jpg — Lee Roger Berger research team / CC BY 4.0 • Rising star cave exploration (14054047275).jpg — Simon Fraser University - University Communications / CC BY 2.0 • Homo Naledi - Facial reconstruction.jpg — Smigel / CC BY-SA 4.0 • Homo naledi mandible 2.jpg — Patrick Randolph-Quinney / CC BY 2.5 za • Em - Homo naledi - 1.jpg — Emőke Dénes / CC BY-SA 4.0 • Cradle of Humankind at from Maropeng Visitor Centre.jpg — Olof Somell (Nobel Museum) / CC